Өнөөдөр (2020.06.30) УИХ-ын гишүүн асан Б.Ундармаад холбогдох хэргийн шүүх хурал анхан шатны шүүх дээр болж, урьдчилан хэлэлцүүлэг явагдах тов гарсан байна. Яагаад түүнд холбогдох хэргийн шүүх хурал ийнхүү зарлагдсан тухайд 2-3 жилийн тэртээх үлдэж хоцорсон нэгэн түүхийг эргэн сануулъя.
УИХ-ын гишүүн байхад нь Б.Ундармаагийн эзэмшил, түүний гэр бүлийн банк гэгддэг “Капитал” банкийг татан буулгах шийдвэрийг Монголбанк гаргаж тус банкийг дампууруулсан. Учир нь, тус банкны чанаргүй зээл нь 208 тэрбум төгрөгт хүрч, нийт хуримтлагдсан алдагдал нь 380 тэрбум төгрөг, өр төлбөр нь активаасаа 279 тэрбумаар хэтэрсэн тул ийнхүү тус банкыг албадан татан буулгасан юм. Капитал банканд төрийн 31 байгууллага, нийт 375 тэрбум төгрөгөө хадгалуулж байгаад алдсан түүхтэй. Үүнээс Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгчдийн 240 тэрбум төгрөгийг тус банканд хадгалуулж байгаад алдсан нь нийгмийг цочролд оруулж байлаа.

Ер нь дампуурлын ирмэгт ирчихсэн “Капитал” банкинд НДС-гийн 240 тэрбум төгрөгийг яагаад хадгаламж хэлбэрээр байршуулж алдав гэдэг асуудал хариуцлага нэхэж хоцорсон нь мэдээж. Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн мөнгийг асар их хэмжээгээр буюу 240 тэрбумаар нь дампуурал нүүрлэсэн банканд хадгалуулсан атлаа бусад арилжааны банканд сая төгрөгөөр л байршуулж байсан нь анхаарал татна. Тухайн үед салбар хариуцсан сайд С.Чинзориг “Нийгмийн даатгалын сан “Капитал” банкнаас 105 тэрбум төгрөгийн авлагатай байгаа. Нийгмийн даатгалын сангийн үлдэгдлийг одоогийн хуулиар арвижуулж өсгөдөг гурван арга байгаа. Тодруулбал, Монголбанкны үнэт цаас худалдаж авах, Засгийн газрын бонд худалдаж авах, арилжааны банканд хүүтэй байршуулах гэсэн аргууд байдаг. Миний хувьд Нийгмийн даатгалын сангийн мөнгийг арилжааны банкинд өндөр хүүтэй байршуулахаас илүүтэй Монголын нийгмийн даатгалын сан эрсдэлгүй байх ёстой. Мөн хөрөнгө нь хөрвөх чадвартай байх ёстой гэсэн бодолтой байдаг. Нийгмийн даатгалын сангийн чөлөөт үлдэгдэл 1.1 их наяд төгрөг байгаа. Одоогийн байдлаар 400 тэрбум төгрөг “Хаан” банк, “Төрийн” банканд байршиж байгаа” гэж ярьсан. Харин “Капитал” банкнаас байршуулсан НДС-гийн мөнгийг татах боломж үнэндээ хүнд байсан. “Капитал” банканд хадгаламж хэлбэрээр байршуулж байсан 79 тэрбум төгрөгийн хадгаламжийн гэрээ 2017 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд дууссан. Тухайн гэрээг сунгахгүйгээр мөнгөө татаж авна гэдэг асуудлыг ярьсаар 2018 оны зургадугаар сар хүртэл явсан. Ингээд Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл шинжлэх ухааны байнгын хорооны дүгнэлт гараад 2018 оны зургадугаар сард 79 тэрбум төгрөгийн гэрээг сунгаж байршуулсан юм” гэдгээ хүлээсэн байдаг.
Юутай ч, НДС-гийн мөнгийг хэзээ хэзээгүй “нүд анихдаа” тулсан банканд эрх мэдэлтнүүд нүдээ аньж байгаад хадгалуулсаар огт оргүйд алдчихсан нь дэндүү үнэн. Харин үүнийг хариуцах ёстой хүн нь болох УИХ-ын гишүүн Б.Ундармаа тэр үедээ “Капитал” банканд би ямар ч хувьцаа эзэмшдэггүй” гэж хэлж байсан. Мөн “Төрийн 400 тэрбум төгрөг танай банканд байршдаг гэж байна шүү дээ” гэхэд “Түүнийг би мэдэхгүй” гэж тас гүрийсэн атлаа “НДС-гийн 80 хувь танайд байршиж байсан гэж салбарын сайд нь хэллээ шүү дээ” гэнгүүт “Үгүй, худлаа” хэмээн огцом няцаасан атлаа “Тэгвэл салбарын сайд нь өөрөө хариулах байлгүй. Энэ шийдвэрийг гаргасан Төвбанкны удирдлага өөрөө л ярилцлага өгнө биз” гэж ундууцсан бичлэг нь баримт болж үлджээ. Түүнчлэн “Арван хэдэн жил болсон банкийг ийм болгоход улс төрийн нөхцөл байдал нөлөөлсөн” гэж хэлсэн нь “Капитал” банкийг татан буулгах үйл ажиллагаанд улс төр орсон гэдгийг хэлсэн хэрэг биз ээ. Улс төр орсон ч бай, үгүй ч бай үнэндээ жирийн иргэдэд огт хамаагүй. Хамгийн гол нь НДС-гийн мөнгө УИХ-ын гишүүн Б.Ундармаагийн хувийн банкинд хадгалагдаж байгаад дампуурлаар алга болсон нь л үнэн хойно энэ хүн хариуцлага хүлээх нь тодорхой. Хүний юмыг хадгалж байгаад алдсан хүн төлдөг ёстой. Тэгвэл түмний халааснаас “нийгмийн даатгал” нэрээр татаж авсан мөнгийг хувийн банкандаа байршуулж байгаад алдчихсан хүнд хуулийн дагуу зохих хариуцлага тооцох л ёстой.
Үнэхээр хариуцлага тооцох цаг нь болоод “Хувьсгалын тохироо бүрдлээ” гэдэг шиг анхан шатны шүүх хурлын тов тодорч байх шиг байна.

ЭХ СУРВАЛЖ: "АРДЧИЛАЛ ТАЙМС" СОНИН